سردار باقرزاده:

نقد محتوايي اسناد دفاع مقدس مورد غفلت واقع شده است

رئيس بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس گفت: نظام نقد محتوايي اسناد بايد از حيث قطعي‌الصدور بودن و سازگاري در موازين عقلي و ملموس جنگ مورد توجه قرار گيرد و محققان با ورود به نقد محتوايي اسناد، گره‌ها را باز كنند.

به گزارش سایت ساجد به نقل از خبرگزاری فارس، سردار سيدمحمد باقر‌زاده در پنجمين همايش پژوهشي اسناد دفاع مقدس كه روز گذشته در محل گنجينه اسناد ملي برگزار شد، اظهار داشت: همايش و سمينار بايد اين خصوصيت را داشته باشد كه اگر اختلاف سطحي در آگاهي و دانش‌ عده‌اي با عده‌اي ديگر وجود دارد، اين سطح‌ها را به هم نزديك كند.
وي خاطرنشان كرد: دستاوردهاي اين همايش مي‌تواند به عنوان سند مورد استناد قرار گيرد و منتشر شود؛ بعد از 5 همايش پژوهشي در دفاع مقدس نبايد در همايش بعد به معرفي سند بپردازيم چرا كه صاحبنظران و دلسوختگان عرصه فرهنگ دفاع مقدس اين انتظار را از ما دارند كه ما به تناسب شرايط روز، راهكارهاي مناسبي را ارائه دهيم و از اين ذخيره با ارزش حداكثر بهره را در راستاي آگاهي بخشي به جامعه استفاده كنيم.
وي ادامه داد: بين محققان و كساني كه در عرصه دفاع مقدس فعاليت مي‌كنند، دغدغه مشتركي وجود دارد و اين است كه سرانجام اسناد دفاع مقدس چه خواهد شد و ما به كجا خواهيم رفت، لذا از مطالبي كه در اين همايش گفته شد است، بايد حداكثر استفاده را كنيم و اين مباحث را مثل پلكان فرض كنيم و مبنايي براي رسيدن به جايگاهي كه از آن نقطه، فضاي جديدي را در افق نظاره‌گر باشيم و به عبارت ديگر به يك چشم‌اندازي برسيم.
سردار باقرزاده در خصوص چشم‌انداز اسناد دفاع مقدس افزود: در كشور ما خيلي از نهادها چشم‌انداز دارند، منتهي در بخش‌هايي از كشور اين چشم‌انداز به خوبي ترسيم نشده زيرا راهبردهاي مشخصي براي اين قضيه مشخص نشده است و اين فقدان راهبرد آشفتگي را در پي دارد و نبود چشم‌انداز، انسان را در مقابل واكنش‌ها و حوادثي كه پيش مي‌آورد، دچار يك نوع غافل‌گيري مي‌كند.
رئيس بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس اضافه كرد: بسياري از واكنش‌هاي منفي در مقابل حوادث غيرمنتظره ناشي از اين است كه ما آمادگي لازم را نداريم و اين چشم‌انداز وجود ندارد. لذا چشم‌انداز موجب مي‌شود كه يك سازگاري محيط به وجود بيايد و راهبرد نيز موجب نظم و نظام‌مندي كارها خواهد شد و بر اين اساس ما نيازمند يك برنامه‌ريزي راهبردي هستيم و بايد به اين برنامه‌ريزي دست پيدا كنيم و بر اساس برنامه‌ريزي راهبردي و چشم‌انداز مشخص اهداف كلان، سياست‌ها، اولويت‌ها و نيازمندي‌ها مشخص مي‌شود.
رئيس بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس خاطرنشان كرد: نكته مهم اين است كه ما بايد از كجا شروع كنيم؛ بلاترديد هيچ يك از ما به صورت فردي يا سازمان مستغني از تجارب و دستاوردهاي ديگر در عرصه داخلي و خارجي نيستيم؛ چرا كه انجام هر كاري بايد بر اساس تجربيات و دستاوردهاي بشر باشد، پيشنهاد مي‌دهم كه تلاشي را با كمك پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس به عنوان محور سازماندهي صورت گيرد تا كارشناسان و محققان براي تحقيقات ميداني وسيع‌تر بتوانند از تجربيات آنها استفاده كنند.
سردار باقرزاده اظهار داشت: ما بايد از مركز اسناد شروع كرده و با دعوت از كارشناسان اين مركز، متناسب با فرهنگ دفاع مقدس، كار را بومي‌سازي كنيم؛ چشم‌انداز كلي بايد رسيدن به نقطه‌اي كه سازمان‌هاي مرتبط با دفاع مقدس بتوانند با مطالعه، طراحي، توسعه و اجراي يك سلسله فنون و اقدامات، سازمان متبوع خود را در جمع‌آوري، ثبت، پردازش، ذخيره‌سازي، بازيابي، انتقال و توزيع اطلاعات مرتبط با اسناد ياري كند، در اين رابطه به نظر مي‌رسد دستيابي به فناوري اطلاعاتي و اسنادي به عنوان يك نقطه كمكي جهت رسيدن به يك راهبرد عملي ضرورتي انكار‌ناپذير است.
وي در اين زمينه 12 نظام را تعريف كرده و با اشاره به اين نظام‌ها، ادامه داد: نظام‌هاي تعريف درست اسناد دفاع مقدس و كاربردهاي آن، امنيت اسناد شناسايي،‌جمع‌آوري، و ثبت و سازماندهي آن، پردازش و ذخيره‌سازي اسناد، بازيابي اسناد، انتقال، مبادله و توزيع اسناد، تعارضات در حوزه بهره‌گيري از اسناد، نحوه احراز اعتبار و صحت اسناد بر اساس قانونمندي و اعتبار‌سنجي متعارف، نظام چگونگي نقد محتوايي اسناد و اقوال، چگونگي توسعه منابع اسنادي فرامرزي كردن آن، اولويت‌ گذاري در نوع اسناد مورد نياز و نظام چگونگي جنگ‌ اسنادي با دشمنان براي دستيابي به فناوري اطلاعاتي و اسنادي به شمار مي‌رود.
رئيس بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس گفت: در ارائه اسناد دفاع مقدس، كمترين خاصيت آن است كه آشفتگي از حوزه دفاع مقدس خارج مي‌شود. چرا كه بعضي از مطالبي كه به عنوان اسناد مطرح مي‌شود، مربوط به بعد از جنگ است؛ آن چيزي كه در زمان جنگ و در آن ظرف زماني به جنگ تعلق گرفته را بايد مبنا قرار دهيم لذا بر مبناي اين مباني، بايد در اين موضوع كار شود.
سردار باقرزاده در ادامه سخن خاطرنشان كرد: ابنيه‌ها، قرارگاه‌ها، قبور شهدا، تجهيزات، ادوات جنگي، و اخبار جنگ آثاري هستند كه از جنگ داريم و بايد اسناد را در اين حوزه‌ها جست‌وجو كنيم و مجموعه مدارك مكتوب و غيرمكتوب اعم از فيلم، صدا، عكس، نقشه و كامك و نيز از جمله آثار است و اسناد دفاع مقدس برگرفته از اين حوزه‌هاست.
وي اظهار داشت: اسناد دفاع مقدس، عنصرهاي بازمانده از تجربه انسان‌هايي است كه در جنگ نقش‌آفريني مادي و معنوي، مثبت يا منفي كردند.
وي افزود: سند در محاكم حقوقي براي اثبات حق است و در حوزه‌هاي علمي و تاريخي براي اثبات موضوع و رخداد خاصي استفاده مي‌شود، لذا ما در حوزه دفاع مقدس نيازمند به اسنادي براي احقاق حق در مجامع حقوقي و پژوهش‌هاي علمي هستيم و نگراني و دغدغه‌ ما از آسيب‌هاي متوجه اسناد است؛ امنيت اسناد و جلوگيري از مبالغه‌گويي از جمله اين آسيب‌ها به شمار مي‌رود.
وي افزود: ما اسناد پوچ و بي‌ارزش زيادي ‌داريم كه اين اسناد پرتگاه عميقي در مقابل پژوهشگران هستند و ممكن است پژوهشگران در اين ورطه سقوط كنند و براي تميز دادن و جداسازي اسناد پوچ و اسناد فاخر بايد فهرست علمي و درستي تهيه كنيم و اين كار توسط يك تيم مشترك انجام شود و هرچقدر بتوانيم زوائد و اسناد پوچ را از مقابل محققان برداريم، كمك بزرگي به امر تحقيق و تأليفات مباني و فاخر خواهيم كرد.
سردار باقر‌زاده در خصوص نظام پردازش و ذخيره‌سازي بيان داشت: هدف از اين نظام اين است كه اسناد خام در بايگاني‌‌ها را به اطلاعات پردازش شده در راستاي بازيابي اطلاعات با ارزش تبديل كنيم، در نظام بازيابي اسناد، ما بايد تلاش گسترده‌اي براي بازيابي اسناد به اتكا ساير اسناد داشته باشيم.
سردار باقرزاده در خصوص نظام حل تعارضات در حوزه بهره‌گيري از اسناد دفاع مقدس، گفت: در مباحث حقوقي گفته مي‌شود اگر 2 موضوع با هم تعارض داشته باشد، هر 2 از درجه اعتبار ساقط مي‌شود، لذا علم به اصالت اسناد نيز امر مهمي است و مستلزم علم به اصالت محتواي سند نيست زيرا به تعدد مشاهده شد كه افرادي جعل اسناد و محتوا مي‌كنند.
وي در تبيين اين امر گفت: ممكن است كه كسي سندي را جعل كند لذا خاطرات و مطالبي كه گاهي توسط افراد گفته مي‌شود و دروغ‌هايي كه نسبت داده مي‌شود در عين حال ممكن است از فردي به عنوان يك سند صادر شده باشد كه مي‌تواند محل مناقشه باشد. در حقوق،‌ اسناد عادي حجّيت ندارد و اصل بر عدم اعتبار است.
وي در خصوص نظام نحوه احراز اعتبار و صحت اسناد بيان داشت: اين نظام مشتمل بر يك نوع قانونمندي براي اعتبار‌سنجي اسناد است و در اين جا 2 راهكار براي اعتبار سند مطرح مي‌شود كه شامل شواهد مفيد علم و غلبه اطمينان آور در مباحث است.
سردار باقرزاده در خصوص نظام چگونگي نقد محتوايي اسناد و اقوال در كنار بررسي اصالت اسناد، بيان داشت: سندي كه قطعي الصدور است ممكن است در مورد آن از جهات مختلفي خدشه يا مورد بحث و بررسي واقع شود، اين نظام بايد از حيث سازگاري در موازين عقلي و ملموس جنگ نيز مورد توجه قرار گيرد؛ محققان براي جلوگيري از ورود به اسناد بي‌پايه بايد گره‌ها را باز كنند ما هنوز ورود به نقد محتوايي اسناد نكرده‌ايم و اين فضاي وسيع و شيريني است كه محققان ما بايد در اين بخش وارد شوند و پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس اين مسئوليت را برعهده دارد.
رئيس بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس در زمينه نقد محتوايي اسناد به چند تذكر اشاره كرد و گفت: در خاطراتي كه گوينده از جمله رزمنده يا فرمانده وارد مباحث معرفتي جنگ مي‌شود، به صرف مورد وثوق بودن راوي نبايد معارفي را كه آن فرد نقل كرده، مبنا و پايه و اساس و محل قضاوت باشد لذا مباحث معرفتي بايد با تعاليم اسلامي منطبق شود.
وي ادامه داد: در زمينه نقد محتوايي اسناد از راويان برجسته و كثير الروايه استفاده شود. گاهي اوقات ديده مي‌شود كه 2 راوي همزمان از يك ديگر نقل قول مي‌كنند؛ اين مطلبي است كه محققان بايد دقت كنند و زماني كه اين موضوع را مشاهده كردند اين سند غيرقابل قبول است.
وي با اشاره به لزوم شناخت راويان كذاب بيان داشت: اين راويان به واسطه دروغ‌هاي متعدد تلاش دارند كه چهره منور دفاع مقدس را كدر كنند و انجام دادن كارهاي تحقيقاتي مشترك بين ايران و عراق مي‌تواند در زمينه اسناد دفاع مقدس مؤثر واقع شود.
وي در خصوص نظام اولويت گذاري در نوع اسناد مورد‌نياز از نظر قدمت، اهميت و كاربرد گفت: اسناد بايد اولويت‌گذاري شود، تيم بايد اسنادي كه در تقدم است را جمع بندي كند.
رئيس بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس يادآور شد: در نظام چگونگي جنگ اسنادي با دشمنان بايد براي پاسخ‌هاي قانع كننده تلاش كرد.
وي افزود: وجه دوم اين كار براي منكرين است كه به هيچ وجه ما را قبول ندارند؛ اكنون كنفرانسي به نام كنفرانس لندن تشكيل شده و تلاش‌هايي براي تحريفات در دفاع مقدس مي‌كنند.
سردار باقرزاده گفت: پاسخ‌ها در اين زمينه بايد اثباتي باشد تا آنها به سكوت وادار كنيم و بايد براي جلوگيري از تحريف‌ها تلاش سازماندهي شده‌اي داشته باشيم.